Kościoły Powiśla Dąbrowskiego

Kościoły Powiśla Dąbrowskiego  to w w większości bardzo stare zabytkowe świątynie, na wyposażeniu których jest wiele przedmiotów kultu o dużej wartości artystycznej i historycznej. Na szczególną uwagę zasługują zabytkowe kościoły w Bolesławiu, Żelichowie, Oleśnie, Szczucinie, Gręboszowie, Dąbrowie T. , Mędrzechowie, Radgoszczy. Inne znacznie młodsze ale ciekawe architektonicznie kościoły prezentujemy poniżej:

 

Luszowice, kościół p.w. św. Józefa Oblubieńca NMP
HISTORIA. Parafię w Luszowicach erygował w 1686 r. bp krakowski Jan Małachowski. Fundatorem parafii jak i pierwszego kościoła w Luszowicach był Zygmunt Tarło, starosta pilzneński. Zbudowana około 1686 r. świątynia posiadała murowane prezbiterium z kaplicą oraz drewnianą nawę i wieżę. Do naszych czasów zachowała się tylko murowana kaplica, do której w 1913 r. dobudowano obecny kościół. Jego konsekracji dokonał bp tarnowski Leon Wałęga w 1919 r.
ARCHITEKTURA. Kościół wzniesiony w stylu neobarokowym ze starszą barokową kaplicą. Murowany z cegły, otynkowany. Zbudowany na planie krzyża z przylegającą od wschodu kaplicą. Od zachodu przy korpusie fasada z dwiema trójkondygnacjowymi wieżami, nakrytymi kopulastymi hełmami ze ślepymi latarniami. Na zewnątrz ściany opięte pilastrami, dźwigającymi wydatne gzymsy obiegające kościół. Kościół nakryty dachami dwuspadowymi a nad skrzyżowaniem ramion korpusu kopuła z latarnią. Wnętrze nakryte sklepieniami kolebkowymi wspartymi na gurtach, ściany rozczłonkowane pilastrami i gzymsowaniami. Kaplica grobowa Tarłów wzniesiona na planie elipsy i  nakryta kopułą z latarnią. Pod nią znajdują się groby rodu Tarłów.
WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Ołtarz główny neobarokowy z początku XX w., z rzeźbą św. Józefa z XIX w. Dwa ołtarze boczne barokowe z 2. poł. XVII w., dwa pozostałe neobarokowe z początku XX w. W ołtarzach znajdują się obrazy barokowe z XVII w.: św. Stanisław Kostka, św. Kazimierz i św. Rodzina. Chrzcielnica kamienna, barokowa z 2. poł. XVII w. Ambona neogotycka z końca XIX w. Konfesjonały i ławy wykonane w latach 1965-67 według projektu architekta Antoniego Mazura. Pozostałe obrazy barokowe z XVII i XVIII w.: NMP, św. Franciszka i św. Jana Kantego. Krucyfiks barokowy z początku XIX w.
DZWONNICA wolnostojąca, zbudowana w 1961 r. z cegły i betonu. Zawieszono na niej cztery dzwony: jeden odlany w 1686 r., zapewne fundacji Tarłów, trzy pozostałe: Józef, Kazimierz i Maryja odlane w 1961 r. w Odlewni dzwonów Felczyńskich w Przemyślu.

Samocice, kościół p.w. św. Bartłomieja
HISTORIA. Parafia w Samocicach została erygowana w 1937 r. przez biskupa tarnowskiego Franciszka Lisowskiego. Kościół zbudowany został w latach 1937-38 z fundacji księdza Bartłomieja Harbuta według projektu architektów Włodzimierza i Mieczysława Gruszczyńskich oraz architekta Jana Stobieckiego. Pracami budowlanymi kierował budowniczy Józef Abratański z Wiślicy. Konsekracji kościoła dokonał w 1953 r. biskup tarnowski Jan Stepa.
ARCHITEKTURA. Modernistyczny, zbudowany z cegły. Złożony z nawy, transeptu i krótkiego prezbiterium, węższego od nawy i zamkniętego półkoliście. Do prezbiterium przylegają dwie przybudówki zakrystyjne. Fasada frontowa i ramiona transeptu zwieńczone są trójkątnymi szczytami i ozdobione dużymi kolistymi oknami. Nad oknem fasady umieszczona została rzeźba Chrystusa Ukrzyżowanego. W dolnej części fasady, na całej szerokości znajdują się cztery arkady wejściowe. Kościół nakryty jest dachami dwuspadowymi z wieżyczką na sygnaturkę na skrzyżowaniu nawy z transeptem. Nad przybudówkami zakrystyjnymi dachy pulpitowe. Wnętrze nakrywają sklepienia pozorne.
WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Ołtarz główny neobarokowy z 1939 r. wykonany przez Kazimierza Cieślę, z obrazem św. Bartłomieja namalowanym w 1938 r. przez ks. Antoniego Dunajeckiego oraz rzeźbioną grupą Ukrzyżowania z tegoż czasu, wykonaną przez Andrzeja Kwiatkowskiego. Dwa ołtarze boczne neobarokowe z przed 1939 r., w lewym obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i figura Matki Boskiej Różańcowej, w prawym ołtarzu obraz Miłosierdzia Bożego oraz posąg Chrystusa. Chrzcielnica, ambona i konfesjonały z około 1939 r. wykonane przez A. Kwiatkowskiego.
DZWONNICA wolnostojąca, zbudowana w 1966 r. według projektu architekta Józefa Szczebaka, żelbetowa z arkadami na zawieszenie dzwonów. Trzy dzwony: jeden z 1946 r. i dwa z 1966 r.

 samocice front

Opracowano na podstawie:
www.tarnowskiekoscioly.net
www.diecezja.tarnow.pl/~zelichow/
www.szlak.wrotamalopolski.pl/
www.medrzechow.tarnow.opoka.org.pl/
LITERATURA
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. I, Województwo krakowskie,  z. 5, Powiat dąbrowski, Warszawa 1953
Kornecki M., Dawne drewniane kościoły i dzwonnice w diecezji tarnowskiej, Currenda, nr 4-6, 1986
Chrzanowski T., Kornecki M., Sztuka Ziemi Krakowskiej, Kraków 1982
Kornecki M., Kościoły drewniane w Małopolsce, Kraków 1999
Krupiński A., Zabytki urbanistyki i architektury województwa tarnowskiego, Kraków 1989
Pasternak P., Katalog organów w diecezji tarnowskiej, maszynopis
ks. Rzepa J, Kornecki M., Dzwony Diecezji Tarnowskiej, Kraków 2001
Rzeszuto J., Dąbrowa Tarnowska, 2003
Kornecki M., Kościoły diecezji tarnowskiej, [w:] Rocznik diecezji tarnowskiej na rok 1972, Tarnów 1972
Kuchtówna L., Scenograf w kościele, [w:] Spotkania z zabytkami 6 (1997)
Trybowski I., Zabytki sztuki powiatu dąbrowskiego, [w:] Dąbrowa Tarnowska. Zarys dziejów miasta i regionu, opr. zb. pod red. F. Kiryka i Z. Ruty, Warszawa 1974