Folklor Powiśla

Folklor Powiśla to bardzo bogaty folklor Krakowiaków Wschodnich. Od lat na naszym terenie kultywowane są tradycje, obrzędy, tańce naszych przodków.

Krakowiacy wschodni

Krakowiacy to najliczniejsza spośród dziewiętnastu polskich grup etnicznych, zamieszkujących obecnie Małopolskę (w skład tych grup wchodzą m.in. Górale, Lachy, Pogórzanie, Łemkowie, Kliszczacy i Zagórzanie). Grupa ta dzieli się na dwa naczelne odłamy: Krakowiaków Zachodnich oraz Krakowiaków Wschodnich.
Krakowiacy Zachodni zamieszkują następujące małopolskie powiaty: krakowski, część miechowskiego i proszowickiego, olkuski, chrzanowski, oświęcimski, wadowicki, myślenicki, wielicki i bocheński. Krakowiacy Wschodni żyją na terenie powiatu brzeskiego, tarnowskiego, dąbrowskiego, jak również w częściach powiatów: proszowickiego i miechowskiego.
W przeszłości obie grupy Krakowiaków trudniły się głównie rolnictwem. Różnił je styl architektury wsi – Krakowiacy Wschodni słynęli z malowanych chałup, ozdabianych ornamentyką florystyczną i zoomorficzną. Odmienne były także stroje Krakowiaków, choć różnice tkwiły głównie w charakterystycznych szczegółach, dodatkach oraz okryciu wierzchnim. Strój Krakowiaków Zachodnich jest – obok stroju łowickiego i góralskiego – jednym z najpopularniejszych strojów polskiego folkloru. Co więcej, traktowany jest jako strój narodowy.
Termin „Krakowiacy” bywa też używany w odniesieniu do mieszkańców okolic Krakowa, położonych najbliżej miasta. Warto wiedzieć, że nazwa „Krakowiacy” nie posiada tego samego znaczenia, co nazwa „krakowianie” – drugi z tych terminów oznacza bowiem mieszkańców miasta Krakowa. Krakowianie od wieków czerpali inspirację z folkloru Krakowiaków, zamieszkujących okoliczne wsie i miejscowości (spośród których wiele jest dziś włączonych w obszar miasta Krakowa). Zarówno krakowska ludność wiejska, jak i miejska, żyły ze sobą w symbiozie, a ich kultury przenikały się. Krakowski folklor inspirował także wielu artystów, szczególnie młodopolskich – najwybitniejszym spośród nich był Stanisław Wyspiański. Wspomnieć również należy, że Krakowiacy są bohaterami pierwszej opery narodowej, zatytułowanej „Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale”, której autorami byli: „ojciec polskiego teatru”, dramatopisarz Wojciech Bogusławski i kompozytor Jan Stefani.
Etnografowie opisywali Krakowiaków jako lud wyjątkowo wesoły i skory do zabawy, nie tylko podczas świątecznych okazji. Znane też było ich zamiłowanie do tańca – nic więc dziwnego, że właśnie w ich regionie powstał jeden z najsłynniejszych polskich tańców narodowych – krakowiak.
Żródło: [http://folkloremmalowane.pl]


Bibliografia:
1. Dąbrowska G., W kręgu polskich tańców ludowych, Wyd. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1979 r.
2. Dąbrowska G., Taniec w polskiej tradycji, Wyd. Muza, Warszawa 2006 r.
3. Pastuch M. i V.,  Pieśni ludu krakowskiego – Krakowiacy Wschodni,  Wyd. Muzeum Okręgowe w Tarnowie, Tarnów 2007 r.
4. Seweryn T., Atlas polskich strojów ludowych – strój Krakowiaków Wschodnich, Wyd. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 1960 r.

Folklor taneczny Powiśla

Folklor taneczny Powiśla Dąbrowskiego

Wbrew pozorom, a być może z racji przytłaczającego swych ogromnym bogactwem i niezwykłą popularnością sąsiedztwa z Krakowiakami Zachodnimi, folklor taneczny Powiśla Dąbrowskiego nie został zbyt dokładnie opisany. Trudu zebrania i opisania zwyczajów i obrzędów Krakowiaków Wschodnich podjął się Henryk Łazowski, nauczyciel muzyki w obecnym Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrowie Tarnowskiej. Przez jedenaście lat (lata 1950-1961) prowadził Ludowy Zespół Pieśni Ziemi Dąbrowskiej, mający swą siedzibę w Laskówce Delastowickiej. Dla potrzeb zespołu, ale też z zamiłowania wędrował po okolicznych wsiach, uczestniczył w tradycyjnych weselach, notował stare pieśni oraz opisywał zwyczaje. Na podstawie zebranych materiałów, wiele lat po jego wyjeździe do USA powstały dwie publikacje: „Melodie z Powiśla Dabrowskiego”[1] i „Wesele w Delastowicach”[2]. Współcześnie o zachowanie dziedzictwa kulturowego naszego regionu dbają  „Nieczajnianie” zespół działający przy Dąbrowskim Domu Kultury.

Był to zwiastun artykułu: „Co wieś, to inno pieśń”

Pełna wersja tego artykułu dostępna jest w formacie PDF >>>>>TUTAJ<<<<<<