Tradycja szlachecka czyli dwory i ich mieszkańcy

Dwór nazywany często ostoją polskości był przez wieki utrwalany w świadomości Polaków przez literaturę, malarstwo, później dramaty sceniczne i filmy. Z dworem kojarzyć się zawsze będą postacie Adama Mickiewicza i Witolda Gombrowicza, w dworach przeżywali swe niezwykłe żywoty bohaterowie dramatów Witkacego i niektórych sztuk Sławomira Mrożka. Na stałe związała się  z dworem historia polskiego rycerstwa, często triumfująca i zwycięska, jak w czasach wypraw Jana III Sobieskiego, ale również gorzka i tragiczna w czasach klęsk. Z dworami połączona jest nierozerwalnie romantyczna i wstrząsająca atmosfera patriotycznego zrywu powstania styczniowego, bitew lat 1914 i 1920, a potem bohaterstwo walki zbrojnej oddziałów Armii Krajowej i ich tragiczny los po zajęciu Polski przez Armię Czerwoną. Szlachecka legenda była tak silna, że walkę wypowiedziały jej nowe władze Polski Ludowej, które z zawziętością niszczyły materialne ślady dawnej kultury, bardziej jakby obawiając się samej architektury niż jej mieszkańców. Obecnie można mówić o swoistym renesansie tego gatunku architektury. W niektórych z ocalałych dworów żyją kolejne pokolenia dawnych rodów, które przetrwały lata „walki klasowej”, do innych udało się powrócić ich prawowitym właścicielom.

ar1

 

Na terenie Powiśla Dąbrowskiego w przeszłości było wiele folwarków, dworów - przetrwały nieliczne:

  • Zespół dworsko-parkowy w Brniu
  • Zespół dworsko parkowy „Owczarnia” w Oleśnie
  • Drugi dwór ziemiański w Oleśnie
  • Dworek w Bolesławiu
  • Dworek w Mędrzechowie
  • Pałac w Borusowej
  • Dwór w Lubaszu
  • Drugi dwór w Lubaszu (Lubasz-Bukowiec)

Zespół dworsko-parkowy w Brniu
Dziewiętnastowieczny zespół dworsko-parkowy rozciąga się na wschód od ogrodu barokowego, a obejmuje także teren dawnego breńskiego folwarku.
 A zatem tradycja tego miejsca sięga  połowy XV w.

ary7ary8

Zobacz galerię fotografii <<<<<<

Zespół dworsko parkowy „Owczarnia” w Oleśnie
  Dawny  dwór   Konopków  w Oleśnie jest obok kościoła parafialnego najcenniejszym z kilkunastu obiektów zabytkowych tej wsi. W II połowie XIX w. największym właścicielem ziemskim w powiecie dąbrowskim był prawnuk nabywcy dóbr, baron Jan Konopka (1855-1948), który odziedziczył po ojcu Leonie oraz stryjach Feliksie i Prosperze wielkie dobra obejmujące m.in. Olesno. On też zbudował w Oleśnie dwór zwany Owczarnią, mający stać się siedzibą rodzinną po pożarze pałacu w Brniu. Według informacji udzielonych przez jego syna Jana, ostatniego właściciela Olesna, dwór powstać miał w trzeciej dekadzie XIX w., bardziej precyzyjnej daty nie udało się niestety ustalić. Projekt dworu opracowany został wg Jana Konopki na podstawie szkiców J. Odrzywolskiego względnie T. Stryjeńskiego. Jan Konopka wymienia tutaj nazwiska obu, pozostających w dużej zażyłości z jego rodziną architektów. Budowa, która wówczas powstała była skromniejsza od obecnej i miała mniejsze rozmiary. Stanowiła ją sama centralna część istniejącej budowli. Rozbudowa dworu nastąpiła w latach 1918-1920, kiedy właścicielem Owczarni był ojciec żyjącego obecnie Jana Konopki. Na jego zlecenie architekt prof. Konrad Kuhl z Krakowa wykonał projekty przebudowy i rozbudowy dworu oraz kierował pracami budowlanymi. Po przebudowie dwór prezentował się bardzo okazale. W okresie międzywojennym nie nastąpiły żadne zmiany w wyglądzie dworu. Dopiero po wojnie, kiedy w wyniku parcelacji majątków ziemskich, dwór przejęty został przez spółdzielnię rolniczą, nastąpiła dalsza rozbudowa dworu - wyburzono galerię łączącą dwór z oficyną, wznosząc w jej miejsce piętrowe skrzydło, które włączyło oficynę w budynek dworu. W takim stanie obiekt znajduje się obecnie. Owczarnia znajduje się w otoczeniu parku w kształcie zbliżonym do kwadratu. Kształt parku podkreśla aleja kasztanowa, biegnąca równolegle do ogrodzenia. Aleja od strony południowej usytuowana jest na całej długości muru ogrodzeniowego i zakończona figurą Matki Boskiej. Dwór w 1998 r. Rada Gminy przekazała ostatniemu właścicielowi Janowi Konopce, zamieszkałemu obecnie w Warszawie.

arty 4arty 5

 Zobacz galerię fotografii <<<<<<

Drugi dwór ziemiański w Oleśnie
  Przy ulicy Długiej w Oleśnie znajduje się najstarszy dom murowany    w gminie, parterowy, z gankiem kolumnowym z początku XVII wieku. Jest to pozostałość po starym dworku rodziny Kamieńskich. W latach pięćdziesiątych XX w. część dworku została rozebrana przez ówczesnych właścicieli.

dom1dom2

 

Dworek w Bolesławiu
  Na południowych obrzeżach wsi, w otoczenie niewielkiego już, XIX- wiecznego, zaniedbanego parku krajobrazowego stoi parterowy, prostokątny, murowany dwór. Wzniesiony z końcem XVIII lub początkiem XIX wieku. Jego budowniczym był Stefan Sroczyński

298 resize304 resize

 

Dworek w Mędrzechowie
 Naprzeciw kościoła, częściowo osłonięty od drogi sadem stoi niewielki i skromny dwór. Wzniesiony zapewne w początkach XX wieku, zadbana lecz pozbawiona parkowego otoczenia budowla zagubiła klimat, a z nim właściwy dworskiemu budownictwu, zaprawiony nostalgią czar. Ustawiona na cokole kamienna rzeźba (XVIII/XIX wiek) przedstawia zapewne św. Tomasza.

arty 2men2

 

Pałac w Borusowej
 W Borusowej mozna zobaczyć zaniedbany, ale ciągle piękny, nastrojowy zespół pałacowy. Neorenesansowy pałac, wzniesiony w połowie XIX stulecia dla Adama Potockiego to budowla okazała, a jednocześnie lekka i pogodna. Wokół pałacu – resztki XIX – wiecznego parku krajobrazowego, z okazami wiekowych drzew. Pałacyk został zbudowany w latach 1908-1909 za sprawą ówczesnego właściciela majątku Jana Bzowskiego.

arty 1arty 6

Zobacz galerię fotografii <<<<<<

 Dwór Lubasz-Bukowiec

Przy szosie wiodącej w kierunku Dąbrowy Tarnowskiej leży przysiółek Lubasz-Bukowiec. Znajduje się tam dwór należący niegdyś do rodu Boguszów. Prostokątny parterowy budynek posiada na osiach dłuższych elewacji piętrowe ryzality (od frontu z balkonem) zwieńczone gładkimi, trójkątnymi szczytami. Przez pewien okres czasu przebywał tu sam Józef  Piłsudski. W parku ogrodowym znajdują się drzewa, które liczą już ok. 400 lat

 bukowiec1park buk

Zobacz galerię fotografii <<<<<<

Dwór w Lubaszu

Na granicy wsi Lubasz, przy wjeździe do Szczucina od strony Delastowic rozciągają się resztki zespołu dworskiego, należącego w przeszłości do rodziny Boguszów, a stanowiące obecnie własność firmy „Tankpol”. Na nowozagospodarowanym obszarze wznosi się rozległy budynek dworu, wybudowany ok. 1917 roku na miejscu starszego, w którym przyszedł na świat Andrzej Rawicz Gawroński, lekarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i sekretarz Komisji Edukacji Narodowej.

arty 3tankpol1

 Zobacz galerię fotografii <<<<<<